راز و رمز همکاری در جنبش کارگری دانمارک: گفتگو با دو تن از فعالان جنبش کارگری دانمارک | فروغ اسدپور

      گفتگو با فعالان جنبش کارگری دانمارک پیرامون تهدید به اعتصاب عمومی در بخش دولتی و عمومی در سال ۲۰۱۸ گفتگو و ترجمه: فروغ اسدپور   مقدمه‌‌ی عمومی: متن زیر به فراز مهمی از فعالیت اجتماعی پر‌جنب‌و‌جوش جنبش کارگری دانمارک و بسیج همگانی از پایین در بخش کارکنان دولتی-عمومی می‌پردازد که چندی پیش با انعقاد قراردادهای دسته جمعیِ جدید پایان یافت.1 نکته‌ی مهمی که در این فعالیت‌ها، فعالیت‌هایی که سه ماه پایانی سال ۲۰۱۷ و ماه‌های آغازین سال ۲۰۱۸ (تا ماه مه) را در بر می‌گیرد،‌ به‌چشم من و هر ناظر علاقمند به جنبش‌های اجتماعی برجسته می‌آمد، درک ادامه ی مطلب…

امتدادهای افشاگرانه‌ی فوتبال: از هم پیوندی ناسیونالیسم و سرمایه‌داری‌ تا زایش نژادپرستی | بیژن کیارسی، امین حصوری

یکی از هواداران تیم ملی فوتبال آلمان پیش از بازی آلمان-آرژانتین در فینال جام‌جهانی ۲۰۱۴، در محل یادبود قربانیان هولوکاست در برلین. (عکس: Adam Berry)       توضیح کارگاه: به بهانه‌ی شروع دور جدیدی از مسابقات جام جهانی فوتبال، متنی انتقادی درخصوص پیوند فوتبالِ حرفه‌ای با مناسبات سرمایه‌دارانه‌ را بازخوانی می‌کنیم. با این توضیح که این متن نخستین بار اندکی پس از پایان جام جهانی ۲۰۱۴ (آلمان) در تارنمای پراکسیس منتشر گردید. * * * پیش‌درآمد:‌ چند روز از برگزاری فینال جام جهانی فوتبال ۲۰۱۴ می‌گذرد و در آلمان انفجار شادی‌های عمومی اندکی فروکش کرده است (آغاز هفته‌ی کاریْ ادامه ی مطلب…

دو یادداشت درباره‌ی: «صدای سوم» در مواجهه با خطر جنگ، مداخله‌ی امپریالیستی و تداوم سرکوب داخلی | شهاب برهان

    توضیح کارگاه: آنچه در پی می‌آید اگرچه بیش از ده سال پیش و در فضای سیاسی ملتهب برآمده از تهدید‌های نظامی ایالات متحده علیه ایران نگاشته شده است (به‌ترتیب در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷)، اما با وضعیت کنونی ما همخوانی بسیار نزدیکی دارد؛ نه‌فقط از این منظر کلی که حیات تاریخیِ جامعه ما هنوز به سیاق تجارب صد و اندی سال گذشته در تلاقی‌ها و همسازی‌های استبداد و امپریالیسم رقم می‌خورد، بلکه همچنین از این زاویه‌ی مشخص که روند تلاقی‌های ادواری حاکمیت ایران و قدرت‌های امپریالیستی، اینک بار دیگر شرایط تهدید نظامی و تحریم اقتصادی و مداخله‌ی خارجی ادامه ی مطلب…

نظریه‌ی رادیکال و آکادمی: رابطه‌ای بغرنج | تورکیل لاوزن، گابریل کون | برگردان: امین حصوری

    [برگرفته از نشریه‌ی Counterpunch]   توضیح کارگاه: رابطه‌ی میان پراتیک نظری و پراتیک سیاسی پرسش‌ چالش‌برانگیزی‌ست که بسیاری از فعالین چپ – دست‌کم در مقاطعی – بیش‌وکم با آن روبرو بوده‌اند؛ خواه از منظر فردی، مثلاً چگونگی جهت‌یابی نظری و سیاسی و یا نحوه‌ی برقراری توازن میان این دو حوزه، و خواه از منظر ضرورت‌های جمعی مبارزه، مثلاً شناسایی هرچه عمیق‌تر تحولات جامعه‌ و روندهای تاریخیِ جهان سرمایه‌داری و یا تدوین استراتژی های موثر. در مقاطعی که تنش‌ها و بحران‌های جامعه روند حادتری به خود می‌گیرند، یا تحولات اجتماعی و سیاسی شتاب بیشتری می‌یابند، این گرایش تقویت می‌شود ادامه ی مطلب…

بازسازی پول و سنجش (اندازه‌گیری) ارزش نزد مارکس | نیکلا تیلور | برگردان: محمد عبادی‌فر

    «تشکیل سرمایه»1– فصل چهارم: بازسازی پول و سنجش (اندازه‌گیری) ارزش نزد مارکس   نیکلا تیلور2 برگردان: محمد عبادی‌فر ویژگی مناقشه‌آمیز کاپیتال مارکس، برخورد او با پول، به‌ویژه در رابطه با منطق گردش است. مارکس از یک‌سو، پول را همچون «پیکر ارزش»، یعنی تجسم بی‌واسطه‌ی کار عام (مجرد) درک می‌کند. اگر زمان، واحد سنجش کار است، پس واحد سنجش «واقعی» (غیر پولی) ارزشْ، زمان اجتماعا لازم برای تولید کالا پولmoney commodity یعنی طلا است. همچنین از سوی دیگر، در کاپیتال طرحی مقدماتی از یک «نظریه‌ی شکل» وجود دارد که در آن تجرید پولی به‌طور ماهوی در تولید رخ نمی‌دهد، ادامه ی مطلب…

مدرنیته‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌دارانه و جامعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سوسیالیستی | فروغ اسدپور

    به یاد موشه پوستون و به مناسبت دویست‌سالگی کارل مارکس فروغ اسدپور برگرفته از تارنمای رادیو زمانه – اول مه ۲۰۱۸   فهرست عناوین: درباره‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی ساختار متن چند نکته‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی موضوعی و روش‌‌‌‌‌‌‌‌‌شناختی چارچوب اصلی بحث پوستون مشکلات مارکسیسم سنتی در فهم و نقد سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌داری روش ارائه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی پوستون مارکسیسم غیر سنتی: جامعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌داری لایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌مند است و ذاتی دارد ماهیت کالا و کار در جامعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌داری کار مجرد کار مجرد و مخرج اجتماعی مشترک: زمان مجرد ثروت مجرد کالای کارگر تبعیت صوری و تبعیت واقعی − تولید کارگاهی تولید کارخانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای: صنعت بزرگ و بیگانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌شدگی کار مشخص پویش درونی سرمایه کارگر ادامه ی مطلب…

میان فلسفه و علم: اقتصاد اجتماعی مارکسی به‌سان نظریه‌ی انتقادی | هانس‌گئورگ بکهاوس | برگردان: امین حصوری

    میان فلسفه و علم: اقتصاد اجتماعی مارکسی به‌سان نظریه‌ی انتقادی 1 هانس‌گئورگ بکهاوس برگردان: امین حصوری یادداشت مترجم فشرده‌ای درباره‌ی مقاله و مولف: نوشتار پیش رو پژوهشی است درباره‌ی جایگاه و ابژه‌ی نظریه‌ی اقتصاد سیاسی مارکس و نسبت آن با نظریه‌ای عام و انتقادی در باب جامعه؛ در این مسیر، نویسنده از یک‌سو خاستگاه‌های شکل‌گیری این نظریه نزد مارکس و اقتصاددانان سیاسی کلاسیک را با نظر به گستره‌ی درک‌های مختلف از ماهیت سرمایه می‌کاود؛ و از سوی دیگر مشخصاً «دیالکتیک سوژه – ابژه» و مساله‌ی «عینیت اجتماعی» را نزد مارکس و هگل و آدورنو پی می‌جوید، و بر ادامه ی مطلب…

رادیکالیسم، رفورم، و ضرورت «اراده‌ی هدایت‌گر» | عبدی کلانتری

      توضیح کارگاه: نسخه‌ی اولیه‌ی این متن در قالب یادداشتی فیسبوکی منتشر گردید و بازنشر آن با کسب اجازه و موافقت مولف محترم انجام می‌شود. از نظر ما این متن فشرده به واسطه‌ی پرسش‌ها و دغدغه‌های مهمی که به‌طور موجز در ساحت استراتژی مبارزه‌ی رادیکال در موقعیت خطیر کنونی جامعه‌ی ایران طرح می‌کند درخور تامل و بازاندیشی است. بر این باوریم که هر مبارزه‌ی رادیکال با پرسش‌های بنیادین برآمده از شرایط مادی و تاریخی خویش روبروست که شناسایی و دامن‌زدن به آنها گام نخست در جهت تدارک مسیر پاسخ‌‌گویی جمعی به آنهاست. تحریریه‌ی کارگاه دیالکتیک / ۶ اسفند ادامه ی مطلب…

تزهایی در باب دگردیسی دموکراسی و اپوزیسیون فراپارلمانی | یوهانس آگنولی | برگردان: ا. حصوری

«وظیفه‌ی هر انسان دموکرات است که علیه قانون وضعیت اضطراری مبارزه کند». (تظاهرات علیه تصویب قانون وضعیت اضطراری – بُن، ۱۱ مه ۱۹۶۸)     تزهایی در باب دگردیسی دموکراسی و اپوزیسیون فراپارلمانی یوهانس آگنولی برگردان: امین حصوری   یادداشت مترجم: در حوزه‌ی متون ترجمه‌ای قاعدتاً هر متنی باید بتواند ضرورت‌های وجودی خویش را برای جامعه‌ی مخاطبان جدیدش توضیح دهد. از آنجا که متن پیش‌رو خواه به‌لحاظ خاستگاه‌ و خواه دلالت‌های مضمونی‌اش پیوند نزدیکی با تحولات تاریخی جامعه‌ی آلمان (از دهه‌ی شصت میلادی بدین‌سو) دارد، اشاره‌ای گذرا به مناسبت آن برای وضعیت معاصر جامعه‌ی ایران ضروری به‌نظر می‌رسد. دیرگاهی است ادامه ی مطلب…

پروژه‌ی عاجل و حیاتی چپ، پوست‌اندازی دموکراتیک است | فروغ اسدپور (در مصاحبه با رادیو زمانه)

    فروغ اسدپور در مصاحبه‌ی مکتوب با رادیو زمانه (۱۱ بهمن ۱۳۹۶)   ■ تحلیل‌های بسیاری پس از اعتراضات سراسری دی‌ماه ۹۶ منتشر شده. برخی آنها را کاملاً به علت‌های اقتصادی فرومی‌کاهند، برخی آن را مصداق بارز شکاف کار و سرمایه یا نبرد طبقاتی می‌دانند، و برخی نیز علت اصلی را سیاسی می‌شمرند. به نظر شما آیا می‌توان علت غایی توضیح‌دهنده برای اعتراضات اخیر یافت، آیا آنها چندعلتی و چندبنیانی بودند، و اساساً خودتان آنها را ــ به ویژه در مقایسه با تاریخ اعتراضی ایران معاصر، از انقلاب ۵۷ تا جنبش اعتراضی ۸۸ ــ چگونه ارزیابی می‌کنید؟ روشن است ادامه ی مطلب…

فراسوی سینک ظرف‌شویی: جستارهایی درباره‌ی جنسیت‌ها و سرمایه | دوستداران جامعه‌ی بی‌طبقه | برگردان: سارا امیریان

    فراسوی سینک ظرف‌شویی: جستارهایی درباره‌ی جنسیت‌ها و سرمایه  نویسنده: «دوستداران جامعه‌ی بی‌طبقه» (نشریه‌ی Kosmoprolet) برگردان: سارا امیریان   یادداشت کارگاه دیالکتیک: رابطه‌ی جنسیت و سرمایه‌داری یا نسبت میان وضعیت فرودستی زنان و نظم سرمایه‌دارانه یکی از معمایی‌ترین پرسش‌هایی است که هم اندیشه‌ی فمینیستی و هم اندیشه‌ی مارکسیستی (به‌طور عام)، دست‌کم از دهه‌ی ۱۹۶۰ تاکنون با آن درگیر بوده‌اند. این پرسش بنیادی را می‌توان به این‌صورت هم بیان کرد: چه پیوندی میان نظام مردسالاری و نظام سرمایه‌داری وجود دارد؟ دلالت‌های این پرسش به‌هیچ‌رو به ساحت نظریه محدود نمی‌مانند، بلکه مضمون پاسخ آن مستقیماً بر جهت‌گیری‌های سیاسی و نحوه‌ی سازمان‌یابی ادامه ی مطلب…

مرور کتاب «دیالکتیک جدید و سرمایه‌ی مارکس» اثر کریستوفر آرتور | رابرت آلبریتون | برگردان: آیدین ترکمه

  بازنشر از تارنمای پراکسیس مرور کتاب «دیالکتیک جدید و سرمایه‌ی مارکس» اثر کریستوفر آرتور1 رابرت آلبریتون برگردان: آیدین ترکمه   کریستوفر آرتور بخش عمده‌ای از زندگی پژوهشی‌اش را وقف مطالعه‌ی ارتباط بین سرمایه‌ی مارکس و منطق هگل کرده است. خواندن این کتاب برای آن‌هایی که به سرمایه علاقه‌مندند، از اهمیت برخوردار است، زیرا ذهن را بر معنا و توالی مقوله‌ها در اثر بزرگ مارکس متمرکز می‌کند. آرتور در این کتاب شیوه‌ای اکیدن دیالکتیکی را برای خوانش پیوند مقوله‌ها در فصول یک تا شش جلد اول سرمایه پیشنهاد می‌کند، شیوه‌ای که به موازات منطق هگل است. آرتور در این کتاب ادامه ی مطلب…

خیابان و رهایی از توهم اصلاح‌طلبی (به‌بهانه‌ی اظهارات گزاف سعید حجاریان) | امین حصوری

    خیابان و رهایی از توهم اصلاح‌طلبی (به‌بهانه‌ی اظهارات گزاف سعید حجاریان1) امین حصوری تا پیش از اعتراضات خیابانی فراگیر دی‌ماه، نگرش کمابیش رایج در فضای رسانه‌ایِ غیررسمی به اصلاح‌طلبان2 چنین بود که این جناحْ آنتی‌تز جناح اصول‌گرا یا محافظه‌کار (یا تندروی) حاکمیت انگاشته می‌شد؛ درکی که آشکارا متأثر از ادبیات سیاسی مسلط در فضای سیاستِ رسمی و قطبیِ‌شده‌ی موجود بود. اکنون که مادیت خیزش فرودستان سیطره‌ی این آموزه‌ی گفتمان رسمی را به چالش کشیده و بالاخص خود اصلاح‌طلبان هم در مواجهه با عرصه‌های غیرقابل‌ مهندسی، عیار سیاسی‌شان را عیان‌تر از همیشه نمایان ساختند، نگرش متعارف قبلی با جدیت ادامه ی مطلب…

مواجهه با برخی پیش‌داوری‌ها درباره‌ي خیزش‌های اعتراضی ایران | کمیته‌ی کاری انترناسیونالیسم

    نویسنده‌: «کمیته‌ی کاری انترناسیونالیسم» (AK-Internationalismus) متن قرائت‌شده در تجمع همبستگی با اعتراضات ستمدیدگان در ایران1 (در یکی از شهرهای آلمان/ ۵ ژانویه) [نسخه‌ی آلمانی]   همشهریان محترم، حضار گرامی روی سخن ما با مردم و نیروهای سیاسی کشوری است کە خواستە یا ناخواستە بە آن تبعید شدەایم. قریب چهل سال ستم و خفقان ، پروپاگاندا و لابی‌گری، و معاملات آشکار و پنهان حکومت ایران با غرب و رسانەهای جریان اصلی باعث شدە کە امروز حتی نیروهای سیاسی مترقی، آزادی‌خواه و برابری‌طلب اروپا هم تصویری کج‌ومعوج از جمهوری اسلامی و نقش آن در نظام سلطە داشتە باشند و در ادامه ی مطلب…

ما چه انتظاری از شما داریم؟ | کمیته‌ی کاری انترناسیونالیسم

    نویسنده‌: «کمیته‌ی کاری انترناسیونالیسم» (AK-Internationalismus) بیانیه‌ی قرائت‌شده در تجمع همبستگی با اعتراضات ستمدیدگان در ایران1 (در یکی از شهرهای آلمان) [نسخه‌ی آلمانی بیانیه – لینک انتشار در نشریه‌ی Freie Sicht ] در این سخنان کوتاه نمی‌توانیم به شما گزارشی از وضعیت ایران و اعتراضات خیابانی سراسری مردم ایران بدهیم، چون این کار نیازمند تحلیل مفصلی است که هم از حوصله‌ی شما خارج است و هم از وقت و امکانات این تجمع کوچک و محدود. وانگهی، آنچه در چارچوب این تجمع در این‌باره می‌توان گفت پیش‌تر در تصویر کلی و فشرده‌ای که در متن «فراخوان» از وضعیت ایران و اعتراضات ادامه ی مطلب…

بازگشت به خیابان: درباره‌ی خیزش‌های اعتراضی فراگیر در ایران | امین حصوری

    بازگشت به خیابان: درباره‌ی خیزش‌های اعتراضی فراگیر در ایران امین حصوری مقدمه: تحلیل وضعیت و تحولات تاریخی جامعه‌ی ایران (همانند هر جامعه‌ی به‌شدت بسته‌ی دیگر) بسیار دشوار است، چراکه مطالعات تجربی مستقل و داده‌های قابل اتکای اندکی درباره‌ی نحوه‌ی پویش سپهرهای مختلف برسازنده‌ی این جامعه وجود دارد. گزارش‌ها و آمارها و اخبار نهادهای دولتی و شبه‌دولتیِ وابسته به حاکمیت به‌شدت ناقص، متناقض و تحریف‌شده‌اند؛ بنا به این محدودیت‌ها، آرایش درونی و نحوه‌ی توزیع قدرت در ساختار حاکمیت و مسیر واقعی تحولات انضمامی آن در سال‌های اخیر، برای ناظران بیرونی راز سربه‌مهری مانده است. همین معضل در مورد فرآیندهای ادامه ی مطلب…

فعال شدن گسل‌های اجتماعی در ایران | کارگاه دیالکتیک

    فعال شدن گسل‌های اجتماعی در ایران تحریریه‌ی کارگاه دیالکتیک   خیزش‌های اخیر همه را در شوک و بهت‌وحیرت فرو برد، به‌ویژه اصلاح‌طلبان اعتدالی را. طی ۴۸ ساعت تمامی خطوط قرمز نظام درنوریده شد و اکنون مردم در خیابان هستند، مکانی واقعی و متعلق به خود آنها که سال‌های سال از سوی صاحبان قدرت مصادره شده بود. جامعه‌ی ایران همیشه با چهار گسل مهم اجتماعی روبرو بوده است که هیچ‌گاه هیچ‌یک از آنها بخشی از اولویت‌های حاکمان نبوده است. این گسل‌ها عبارتند از: ۱) گسل طبقاتی، ۲) گسل استبداد، ۳) گسل مرکز- پیرامون1 و ۴) گسل جنسیت2. به‌دلیل عدم ادامه ی مطلب…