میان فلسفه و علم: اقتصاد اجتماعی مارکسی به‌سان نظریه‌ی انتقادی | هانس‌گئورگ بکهاوس | برگردان: امین حصوری

    میان فلسفه و علم: اقتصاد اجتماعی مارکسی به‌سان نظریه‌ی انتقادی 1 هانس‌گئورگ بکهاوس برگردان: امین حصوری یادداشت مترجم فشرده‌ای درباره‌ی مقاله و مولف: نوشتار پیش رو پژوهشی است درباره‌ی جایگاه و ابژه‌ی نظریه‌ی اقتصاد سیاسی مارکس و نسبت آن با نظریه‌ای عام و انتقادی در باب جامعه؛ در این مسیر، نویسنده از یک‌سو خاستگاه‌های شکل‌گیری این نظریه نزد مارکس و اقتصاددانان سیاسی کلاسیک را با نظر به گستره‌ی درک‌های مختلف از ماهیت سرمایه می‌کاود؛ و از سوی دیگر مشخصاً «دیالکتیک سوژه – ابژه» و مساله‌ی «عینیت اجتماعی» را نزد مارکس و هگل و آدورنو پی می‌جوید، و بر ادامه ی مطلب…

رادیکالیسم، رفورم، و ضرورت «اراده‌ی هدایت‌گر» | عبدی کلانتری

      توضیح کارگاه: نسخه‌ی اولیه‌ی این متن در قالب یادداشتی فیسبوکی منتشر گردید و بازنشر آن با کسب اجازه و موافقت مولف محترم انجام می‌شود. از نظر ما این متن فشرده به واسطه‌ی پرسش‌ها و دغدغه‌های مهمی که به‌طور موجز در ساحت استراتژی مبارزه‌ی رادیکال در موقعیت خطیر کنونی جامعه‌ی ایران طرح می‌کند درخور تامل و بازاندیشی است. بر این باوریم که هر مبارزه‌ی رادیکال با پرسش‌های بنیادین برآمده از شرایط مادی و تاریخی خویش روبروست که شناسایی و دامن‌زدن به آنها گام نخست در جهت تدارک مسیر پاسخ‌‌گویی جمعی به آنهاست. تحریریه‌ی کارگاه دیالکتیک / ۶ اسفند ادامه ی مطلب…

تزهایی در باب دگردیسی دموکراسی و اپوزیسیون فراپارلمانی | یوهانس آگنولی | برگردان: ا. حصوری

«وظیفه‌ی هر انسان دموکرات است که علیه قانون وضعیت اضطراری مبارزه کند». (تظاهرات علیه تصویب قانون وضعیت اضطراری – بُن، ۱۱ مه ۱۹۶۸)     تزهایی در باب دگردیسی دموکراسی و اپوزیسیون فراپارلمانی یوهانس آگنولی برگردان: امین حصوری   یادداشت مترجم: در حوزه‌ی متون ترجمه‌ای قاعدتاً هر متنی باید بتواند ضرورت‌های وجودی خویش را برای جامعه‌ی مخاطبان جدیدش توضیح دهد. از آنجا که متن پیش‌رو خواه به‌لحاظ خاستگاه‌ و خواه دلالت‌های مضمونی‌اش پیوند نزدیکی با تحولات تاریخی جامعه‌ی آلمان (از دهه‌ی شصت میلادی بدین‌سو) دارد، اشاره‌ای گذرا به مناسبت آن برای وضعیت معاصر جامعه‌ی ایران ضروری به‌نظر می‌رسد. دیرگاهی است ادامه ی مطلب…

پروژه‌ی عاجل و حیاتی چپ، پوست‌اندازی دموکراتیک است | فروغ اسدپور (در مصاحبه با رادیو زمانه)

    فروغ اسدپور در مصاحبه‌ی مکتوب با رادیو زمانه (۱۱ بهمن ۱۳۹۶)   ■ تحلیل‌های بسیاری پس از اعتراضات سراسری دی‌ماه ۹۶ منتشر شده. برخی آنها را کاملاً به علت‌های اقتصادی فرومی‌کاهند، برخی آن را مصداق بارز شکاف کار و سرمایه یا نبرد طبقاتی می‌دانند، و برخی نیز علت اصلی را سیاسی می‌شمرند. به نظر شما آیا می‌توان علت غایی توضیح‌دهنده برای اعتراضات اخیر یافت، آیا آنها چندعلتی و چندبنیانی بودند، و اساساً خودتان آنها را ــ به ویژه در مقایسه با تاریخ اعتراضی ایران معاصر، از انقلاب ۵۷ تا جنبش اعتراضی ۸۸ ــ چگونه ارزیابی می‌کنید؟ روشن است ادامه ی مطلب…

فراسوی سینک ظرف‌شویی: جستارهایی درباره‌ی جنسیت‌ها و سرمایه | دوستداران جامعه‌ی بی‌طبقه | برگردان: سارا امیریان

    فراسوی سینک ظرف‌شویی: جستارهایی درباره‌ی جنسیت‌ها و سرمایه  نویسنده: «دوستداران جامعه‌ی بی‌طبقه» (نشریه‌ی Kosmoprolet) برگردان: سارا امیریان   یادداشت کارگاه دیالکتیک: رابطه‌ی جنسیت و سرمایه‌داری یا نسبت میان وضعیت فرودستی زنان و نظم سرمایه‌دارانه یکی از معمایی‌ترین پرسش‌هایی است که هم اندیشه‌ی فمینیستی و هم اندیشه‌ی مارکسیستی (به‌طور عام)، دست‌کم از دهه‌ی ۱۹۶۰ تاکنون با آن درگیر بوده‌اند. این پرسش بنیادی را می‌توان به این‌صورت هم بیان کرد: چه پیوندی میان نظام مردسالاری و نظام سرمایه‌داری وجود دارد؟ دلالت‌های این پرسش به‌هیچ‌رو به ساحت نظریه محدود نمی‌مانند، بلکه مضمون پاسخ آن مستقیماً بر جهت‌گیری‌های سیاسی و نحوه‌ی سازمان‌یابی ادامه ی مطلب…

مرور کتاب «دیالکتیک جدید و سرمایه‌ی مارکس» اثر کریستوفر آرتور | رابرت آلبریتون | برگردان: آیدین ترکمه

  بازنشر از تارنمای پراکسیس مرور کتاب «دیالکتیک جدید و سرمایه‌ی مارکس» اثر کریستوفر آرتور1 رابرت آلبریتون برگردان: آیدین ترکمه   کریستوفر آرتور بخش عمده‌ای از زندگی پژوهشی‌اش را وقف مطالعه‌ی ارتباط بین سرمایه‌ی مارکس و منطق هگل کرده است. خواندن این کتاب برای آن‌هایی که به سرمایه علاقه‌مندند، از اهمیت برخوردار است، زیرا ذهن را بر معنا و توالی مقوله‌ها در اثر بزرگ مارکس متمرکز می‌کند. آرتور در این کتاب شیوه‌ای اکیدن دیالکتیکی را برای خوانش پیوند مقوله‌ها در فصول یک تا شش جلد اول سرمایه پیشنهاد می‌کند، شیوه‌ای که به موازات منطق هگل است. آرتور در این کتاب ادامه ی مطلب…

خیابان و رهایی از توهم اصلاح‌طلبی (به‌بهانه‌ی اظهارات گزاف سعید حجاریان) | امین حصوری

    خیابان و رهایی از توهم اصلاح‌طلبی (به‌بهانه‌ی اظهارات گزاف سعید حجاریان1) امین حصوری تا پیش از اعتراضات خیابانی فراگیر دی‌ماه، نگرش کمابیش رایج در فضای رسانه‌ایِ غیررسمی به اصلاح‌طلبان2 چنین بود که این جناحْ آنتی‌تز جناح اصول‌گرا یا محافظه‌کار (یا تندروی) حاکمیت انگاشته می‌شد؛ درکی که آشکارا متأثر از ادبیات سیاسی مسلط در فضای سیاستِ رسمی و قطبیِ‌شده‌ی موجود بود. اکنون که مادیت خیزش فرودستان سیطره‌ی این آموزه‌ی گفتمان رسمی را به چالش کشیده و بالاخص خود اصلاح‌طلبان هم در مواجهه با عرصه‌های غیرقابل‌ مهندسی، عیار سیاسی‌شان را عیان‌تر از همیشه نمایان ساختند، نگرش متعارف قبلی با جدیت ادامه ی مطلب…

مواجهه با برخی پیش‌داوری‌ها درباره‌ي خیزش‌های اعتراضی ایران | کمیته‌ی کاری انترناسیونالیسم

    نویسنده‌: «کمیته‌ی کاری انترناسیونالیسم» (AK-Internationalismus) متن قرائت‌شده در تجمع همبستگی با اعتراضات ستمدیدگان در ایران1 (در یکی از شهرهای آلمان/ ۵ ژانویه) [نسخه‌ی آلمانی]   همشهریان محترم، حضار گرامی روی سخن ما با مردم و نیروهای سیاسی کشوری است کە خواستە یا ناخواستە بە آن تبعید شدەایم. قریب چهل سال ستم و خفقان ، پروپاگاندا و لابی‌گری، و معاملات آشکار و پنهان حکومت ایران با غرب و رسانەهای جریان اصلی باعث شدە کە امروز حتی نیروهای سیاسی مترقی، آزادی‌خواه و برابری‌طلب اروپا هم تصویری کج‌ومعوج از جمهوری اسلامی و نقش آن در نظام سلطە داشتە باشند و در ادامه ی مطلب…

ما چه انتظاری از شما داریم؟ | کمیته‌ی کاری انترناسیونالیسم

    نویسنده‌: «کمیته‌ی کاری انترناسیونالیسم» (AK-Internationalismus) بیانیه‌ی قرائت‌شده در تجمع همبستگی با اعتراضات ستمدیدگان در ایران1 (در یکی از شهرهای آلمان) [نسخه‌ی آلمانی بیانیه – لینک انتشار در نشریه‌ی Freie Sicht ] در این سخنان کوتاه نمی‌توانیم به شما گزارشی از وضعیت ایران و اعتراضات خیابانی سراسری مردم ایران بدهیم، چون این کار نیازمند تحلیل مفصلی است که هم از حوصله‌ی شما خارج است و هم از وقت و امکانات این تجمع کوچک و محدود. وانگهی، آنچه در چارچوب این تجمع در این‌باره می‌توان گفت پیش‌تر در تصویر کلی و فشرده‌ای که در متن «فراخوان» از وضعیت ایران و اعتراضات ادامه ی مطلب…

بازگشت به خیابان: درباره‌ی خیزش‌های اعتراضی فراگیر در ایران | امین حصوری

    بازگشت به خیابان: درباره‌ی خیزش‌های اعتراضی فراگیر در ایران امین حصوری مقدمه: تحلیل وضعیت و تحولات تاریخی جامعه‌ی ایران (همانند هر جامعه‌ی به‌شدت بسته‌ی دیگر) بسیار دشوار است، چراکه مطالعات تجربی مستقل و داده‌های قابل اتکای اندکی درباره‌ی نحوه‌ی پویش سپهرهای مختلف برسازنده‌ی این جامعه وجود دارد. گزارش‌ها و آمارها و اخبار نهادهای دولتی و شبه‌دولتیِ وابسته به حاکمیت به‌شدت ناقص، متناقض و تحریف‌شده‌اند؛ بنا به این محدودیت‌ها، آرایش درونی و نحوه‌ی توزیع قدرت در ساختار حاکمیت و مسیر واقعی تحولات انضمامی آن در سال‌های اخیر، برای ناظران بیرونی راز سربه‌مهری مانده است. همین معضل در مورد فرآیندهای ادامه ی مطلب…

مارکس و خاستگاه دیالکتیکِ سرمایه (مقدمه‌ی کتاب «سرمایه‌داری و دیالکتیک») | جان بل | برگردان: بهزاد کورشیان

    ترجمه‌ی مقدمه‌ی کتابِ سرمایه‌داری و دیالکتیک: رویکرد اونو–سکین به اقتصاد سیاسی مارکسی1 نویسنده: جان بل برگردان: بهزاد کورشیان   پیش‌درآمد کتاب حاضر بر آن است تا برای دانشمندان و فیلسوفان علوم اجتماعی در دنیای انگلیسی‌زبان مقدمه‌ای تک‌جلدی بر رویکرد ژاپنی اونو به اقتصاد سیاسی مارکسی و علم اجتماعی فراهم آورد، رویکردی که با کوزو اونو2 (۱۹۷۷-۱۸۹۷) آغاز شد و به نحو قابل‌ملاحظه‌ای به دست توماس سکین3 تکمیل گردید. به‌علاوه، چون پروفسور سکین سالیان متمادی در دانشگاه یورک تورنتو تدریس کرده است؛ جایی‌که با دستیاری پروفسور رابرت آلبریتون4، گروه کوچکی از اساتید بومی و دانشجویان فارغ‌التحصیل را تشکیل داده ادامه ی مطلب…

ابژه‌ی نقد در نقد اقتصاد سیاسی | میشائیل هاینریش | برگردان: مرتضی سامان‌پور

    یادداشت مترجم: در پرتو احیای نقد اقتصاد سیاسی مارکس در سطح جهانی و وطنی، پیشتر در «کارگاه دیالکتیک» متونی حول جریان موسوم به «خوانش جدید مارکس» منتشر شد: متن کلیدی بکهاوس1 درباره‌ی شکل ارزش به‌عنوان نقطه‌شروع این جریان در اواسط دهه‌ی شصت میلادی2، مقاله‌ی بلوفیوره3 که به دغدغه‌های مرکزی این جریان و خاستگاه‌های نظری آن می‌پرداخت و همین‌طور اخیراً متنی از اینگو البه4. متن حاضر از میشائیل هاینریش ترجمه‌ای‌ست از فصل دومِ کتابِ «مقدمه‌ای بر سه مجلد کاپیتال»5 درباره‌ی مفهوم نقد در کتاب سرمایه. میشائیل هاینریش نیز برآمده از سنت نظری «خوانش جدید مارکس» است. او به‌واسطه‌ی ترجمه‌ی ادامه ی مطلب…

دفاع از مبارزات یک زندانی سوسیالیست یا فراخوانی به احیای انترناسیونالیسم | امین حصوری

    (نسخه‌ی آلمانی در نشریه‌ی Freiesicht؛ نسخه‌ی انگلیسی) دفاع از مبارزات یک زندانی سوسیالیست1 یا فراخوانی به احیای انترناسیونالیسم (در همبستگی با مبارزه‌ی رضا شهابی) امین حصوری اغراق نیست اگر بگوییم در عصر دهشت‌باری از تاریخ بشر مدرن به سر می‌بریم؛ نه صرفاً به‌خاطر کمیت تهاجمات سرمایه‌داری به حریم انسان‌ها (و طبیعت) و دستاوردهای بشری، بلکه از آن رو که در دوره‌ی پرتلاطم حاضر این تهاجماتْ مازاد اندکی برای گرایش‌های مقابل دگرگون‌ساز به جای گذاشته‌اند. گویی جهان بشری در مجموع در سکوتی پذیرنده، روند افول نهایی خود را نظاره می‌کند. در همین بافتار، مبارزات جهانی چپ برای ایستادگی در ادامه ی مطلب…

ضرورت مفهومی و طبیعی | نویسندگان: آر. هری و ای. اچ. مدن | برگردان: بهزاد کورشیان

    یادداشت مترجم مقدمه: در اواخر قرن نوزدهم میلادی به موازات افول متافیزک در بحث‌های مربوط به معرفت‌شناسی1، کوشش‌هایی در راستای برپایی نظریه‌ای علمی درباره‌ی شناخت2 انسان آغاز شد. مسیری که این فعالیت‌ها پیمودند در نهایت منجر به شکل‌گیری فلسفه‌ی علم در قرن بیستم گردید. بر این مبنا، فلسفه‌ی علم شاخه‌ای از فلسفه است که به‌دنبال دست‌یافتن به معرفتی ابژکتیو و یقینی3 است که در آن دیگر اثری از ویژگی‌های نامتقن متافیزیکی، نابسندگی مجادلات کلامی4، رازورزی‌های انگاره‌های عرفانی و خرافات مذهبی به چشم نمی‌خورد. بدیهی است که در عین حال، رشد و شکوفایی این نهضت جدید خود محصول توسعه ادامه ی مطلب…

به‌سوی بازآرایی بنیادینِ سیاست چپ رادیکال | گروه «کلکتیو»

    به‌سوی بازآرایی بنیادینِ سیاست چپ رادیکال نقد و چشم‌اندازهایی برای سازمان‌دهی و پراتیک انقلابی   نویسنده: گروه «کلکتیو» (kollektiv@riseup.net) برگردان فارسی*: ترجمه‌ی جمعی * نسخه‌ی آلمانی این متن در اینجا قابل دسترسی است [این متن به‌زبان‌های دیگری (انگلیسی، ترکی، اسپانیایی، هلندی، و عربی) هم در دست ترجمه است.]   توضیح «کارگاه دیالکتیک»: متن پیش رو مشارکتی‌ست در بازاندیشی‌های استراتژیک درباره‌ی موقعیت و چشم‌انداز سیاست رادیکال در جامعه‌ی آلمان، که در مه ۲۰۱۶ از سوی حلقه‌ای از فعالین چپ رادیکال در آلمان انتشار یافت و از آن زمان تحت عنوان «تزهای یازده‌گانه» (Elf Thesen) به‌طور نسبتاً وسیعی در محافل ادامه ی مطلب…

هستی‌شناسی و کارکردگرایی در پدیدارشناسی روح هگل | کلودیو باسیو | برگردان: بهزاد کورشیان

چکیده: این مقاله با تشریح تمایز میان تفکر جوهرباور (substantialist) و اندیشه‌ی کارکردگرا (functionalist) آغاز می‌شود. به‌زعم کارکردگرایی فلسفی ابژه‌ی (object) شناخت انسان همواره نتیجه و حاصل سازه / ساختاری (construction) درونی، و نه بازتاب منفعلانه‌ی جهان بیرونی است. "نقد عقل محض" نخستین صورت‌بندی این برنامه‌ی نوین فلسفی بود. یکی از مهم‌ترین نتایج این نقد کانتی بازسازی مفهوم1 (concept) هستی‌شناسی بود. این امکان‌پذیری هستی‌شناسی، بنا به مفهوم جدید آن، به واسطه‌ی ایده‌ی این‌همانی میان امکان واقعیت، چیزی مربوط به شناخت و اندیشه‌ی انسان، و آنچه ما "واقعیت" می‌نامیم، تعین یافته بود. کل ایده‌آلیسم آلمانی این مفهوم جدید از هستی‌شناسی را ادامه ی مطلب…

قطاری که خالی می‌رود! | امین حصوری | بازنشر از تارنمای پروسه

بازنشر از تارنمای گروه پروسه   چنین به‌نظر می‌رسد که باید بی‌وقفه ارزیابی و داوری و دخالت کنیم؛ حتی اگر در مقاطعی هیچ رغبتی به درگیرشدن دگرباره با روندهای نمایشی که از همه‌‌ی پرده‌هایش بوی جان‌کاه شکست و خودتخریبی برمی‌خیزد نداشته باشیم؛ گواینکه بر ما به‌یقین معلوم نیست که این بی‌رغبیتی ما صرفاً حاصل سر‌خوردگی است یا از اطمینان نسبی به بی‌ثمر بودن این درگیری. اما دلیل این اجبار (باید) بسیار ساده است، و همزمان قاطع: این نمایشْ واقعی است و نه‌فقط واقعیت زندگی‌های‌ امروزمان را ترسیم می‌کند، بلکه بیش‌و‌کم مسیر بخشی از فرازهای آتی این واقعیت را هم ترسیم ادامه ی مطلب…

دیالکتیک مارکسیستیِ فمینیستی برای قرن بیست‌و‌یکم | نانسی هارتسوک | برگردان: سارا امیریان

نویسنده: نانسی هارتسوک برگردان: سارا امیریان   یادداشت کارگاه: نانسی هارتسوک از پایه‌گذاران «نظریه‌ی منظر فمینیستی1» است. عمده‌ی کار نظری وی در ساحت فمینیسم تلاشی است برای بازخوانی مارکس در جهت کاربست برخی دیدگاه‌های مارکس در اندیشه‌ورزی و راهجویی پیرامون دغدغه‌ها و پرسش‌های نظری جنبش فمینیستی (به‌ویژه در ساحت روش‌شناسی و معرفت‌شناسی). سهم نظری وی در پی‌ریزی «نظریه‌ی منظر فمینیستی» نیز رهاورد خوانش وی از مارکس در پیوند با درگیری‌ مستمر وی با پویایی‌های جنبش فمینیستی بوده است. در عین‌حال، دستاوردها و تاملات درونی نظریه‌ی فمینیستی (در تعامل با سایر نظریه‌های اجتماعی و فلسفیِ نوظهور) در دهه‌های پایانی قرن بیستم، ادامه ی مطلب…