بازسازی پول و سنجش (اندازه‌گیری) ارزش نزد مارکس | نیکلا تیلور | برگردان: محمد عبادی‌فر

    «تشکیل سرمایه»1– فصل چهارم: بازسازی پول و سنجش (اندازه‌گیری) ارزش نزد مارکس   نیکلا تیلور2 برگردان: محمد عبادی‌فر ویژگی مناقشه‌آمیز کاپیتال مارکس، برخورد او با پول، به‌ویژه در رابطه با منطق گردش است. مارکس از یک‌سو، پول را همچون «پیکر ارزش»، یعنی تجسم بی‌واسطه‌ی کار عام (مجرد) درک می‌کند. اگر زمان، واحد سنجش کار است، پس واحد سنجش «واقعی» (غیر پولی) ارزشْ، زمان اجتماعا لازم برای تولید کالا پولmoney commodity یعنی طلا است. همچنین از سوی دیگر، در کاپیتال طرحی مقدماتی از یک «نظریه‌ی شکل» وجود دارد که در آن تجرید پولی به‌طور ماهوی در تولید رخ نمی‌دهد، ادامه ی مطلب…

مدرنیته‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌دارانه و جامعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سوسیالیستی | فروغ اسدپور

    به یاد موشه پوستون و به مناسبت دویست‌سالگی کارل مارکس فروغ اسدپور برگرفته از تارنمای رادیو زمانه – اول مه ۲۰۱۸   فهرست عناوین: درباره‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی ساختار متن چند نکته‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی موضوعی و روش‌‌‌‌‌‌‌‌‌شناختی چارچوب اصلی بحث پوستون مشکلات مارکسیسم سنتی در فهم و نقد سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌داری روش ارائه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی پوستون مارکسیسم غیر سنتی: جامعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌داری لایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌مند است و ذاتی دارد ماهیت کالا و کار در جامعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌داری کار مجرد کار مجرد و مخرج اجتماعی مشترک: زمان مجرد ثروت مجرد کالای کارگر تبعیت صوری و تبعیت واقعی − تولید کارگاهی تولید کارخانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای: صنعت بزرگ و بیگانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌شدگی کار مشخص پویش درونی سرمایه کارگر ادامه ی مطلب…

میان فلسفه و علم: اقتصاد اجتماعی مارکسی به‌سان نظریه‌ی انتقادی | هانس‌گئورگ بکهاوس | برگردان: امین حصوری

    میان فلسفه و علم: اقتصاد اجتماعی مارکسی به‌سان نظریه‌ی انتقادی 1 هانس‌گئورگ بکهاوس برگردان: امین حصوری یادداشت مترجم فشرده‌ای درباره‌ی مقاله و مولف: نوشتار پیش رو پژوهشی است درباره‌ی جایگاه و ابژه‌ی نظریه‌ی اقتصاد سیاسی مارکس و نسبت آن با نظریه‌ای عام و انتقادی در باب جامعه؛ در این مسیر، نویسنده از یک‌سو خاستگاه‌های شکل‌گیری این نظریه نزد مارکس و اقتصاددانان سیاسی کلاسیک را با نظر به گستره‌ی درک‌های مختلف از ماهیت سرمایه می‌کاود؛ و از سوی دیگر مشخصاً «دیالکتیک سوژه – ابژه» و مساله‌ی «عینیت اجتماعی» را نزد مارکس و هگل و آدورنو پی می‌جوید، و بر ادامه ی مطلب…

رادیکالیسم، رفورم، و ضرورت «اراده‌ی هدایت‌گر» | عبدی کلانتری

      توضیح کارگاه: نسخه‌ی اولیه‌ی این متن در قالب یادداشتی فیسبوکی منتشر گردید و بازنشر آن با کسب اجازه و موافقت مولف محترم انجام می‌شود. از نظر ما این متن فشرده به واسطه‌ی پرسش‌ها و دغدغه‌های مهمی که به‌طور موجز در ساحت استراتژی مبارزه‌ی رادیکال در موقعیت خطیر کنونی جامعه‌ی ایران طرح می‌کند درخور تامل و بازاندیشی است. بر این باوریم که هر مبارزه‌ی رادیکال با پرسش‌های بنیادین برآمده از شرایط مادی و تاریخی خویش روبروست که شناسایی و دامن‌زدن به آنها گام نخست در جهت تدارک مسیر پاسخ‌‌گویی جمعی به آنهاست. تحریریه‌ی کارگاه دیالکتیک / ۶ اسفند ادامه ی مطلب…

تزهایی در باب دگردیسی دموکراسی و اپوزیسیون فراپارلمانی | یوهانس آگنولی | برگردان: ا. حصوری

«وظیفه‌ی هر انسان دموکرات است که علیه قانون وضعیت اضطراری مبارزه کند». (تظاهرات علیه تصویب قانون وضعیت اضطراری – بُن، ۱۱ مه ۱۹۶۸)     تزهایی در باب دگردیسی دموکراسی و اپوزیسیون فراپارلمانی یوهانس آگنولی برگردان: امین حصوری   یادداشت مترجم: در حوزه‌ی متون ترجمه‌ای قاعدتاً هر متنی باید بتواند ضرورت‌های وجودی خویش را برای جامعه‌ی مخاطبان جدیدش توضیح دهد. از آنجا که متن پیش‌رو خواه به‌لحاظ خاستگاه‌ و خواه دلالت‌های مضمونی‌اش پیوند نزدیکی با تحولات تاریخی جامعه‌ی آلمان (از دهه‌ی شصت میلادی بدین‌سو) دارد، اشاره‌ای گذرا به مناسبت آن برای وضعیت معاصر جامعه‌ی ایران ضروری به‌نظر می‌رسد. دیرگاهی است ادامه ی مطلب…

فراسوی سینک ظرف‌شویی: جستارهایی درباره‌ی جنسیت‌ها و سرمایه | دوستداران جامعه‌ی بی‌طبقه | برگردان: سارا امیریان

    فراسوی سینک ظرف‌شویی: جستارهایی درباره‌ی جنسیت‌ها و سرمایه  نویسنده: «دوستداران جامعه‌ی بی‌طبقه» (نشریه‌ی Kosmoprolet) برگردان: سارا امیریان   یادداشت کارگاه دیالکتیک: رابطه‌ی جنسیت و سرمایه‌داری یا نسبت میان وضعیت فرودستی زنان و نظم سرمایه‌دارانه یکی از معمایی‌ترین پرسش‌هایی است که هم اندیشه‌ی فمینیستی و هم اندیشه‌ی مارکسیستی (به‌طور عام)، دست‌کم از دهه‌ی ۱۹۶۰ تاکنون با آن درگیر بوده‌اند. این پرسش بنیادی را می‌توان به این‌صورت هم بیان کرد: چه پیوندی میان نظام مردسالاری و نظام سرمایه‌داری وجود دارد؟ دلالت‌های این پرسش به‌هیچ‌رو به ساحت نظریه محدود نمی‌مانند، بلکه مضمون پاسخ آن مستقیماً بر جهت‌گیری‌های سیاسی و نحوه‌ی سازمان‌یابی ادامه ی مطلب…

مرور کتاب «دیالکتیک جدید و سرمایه‌ی مارکس» اثر کریستوفر آرتور | رابرت آلبریتون | برگردان: آیدین ترکمه

  بازنشر از تارنمای پراکسیس مرور کتاب «دیالکتیک جدید و سرمایه‌ی مارکس» اثر کریستوفر آرتور1 رابرت آلبریتون برگردان: آیدین ترکمه   کریستوفر آرتور بخش عمده‌ای از زندگی پژوهشی‌اش را وقف مطالعه‌ی ارتباط بین سرمایه‌ی مارکس و منطق هگل کرده است. خواندن این کتاب برای آن‌هایی که به سرمایه علاقه‌مندند، از اهمیت برخوردار است، زیرا ذهن را بر معنا و توالی مقوله‌ها در اثر بزرگ مارکس متمرکز می‌کند. آرتور در این کتاب شیوه‌ای اکیدن دیالکتیکی را برای خوانش پیوند مقوله‌ها در فصول یک تا شش جلد اول سرمایه پیشنهاد می‌کند، شیوه‌ای که به موازات منطق هگل است. آرتور در این کتاب ادامه ی مطلب…

خیابان و رهایی از توهم اصلاح‌طلبی (به‌بهانه‌ی اظهارات گزاف سعید حجاریان) | امین حصوری

    خیابان و رهایی از توهم اصلاح‌طلبی (به‌بهانه‌ی اظهارات گزاف سعید حجاریان1) امین حصوری تا پیش از اعتراضات خیابانی فراگیر دی‌ماه، نگرش کمابیش رایج در فضای رسانه‌ایِ غیررسمی به اصلاح‌طلبان2 چنین بود که این جناحْ آنتی‌تز جناح اصول‌گرا یا محافظه‌کار (یا تندروی) حاکمیت انگاشته می‌شد؛ درکی که آشکارا متأثر از ادبیات سیاسی مسلط در فضای سیاستِ رسمی و قطبیِ‌شده‌ی موجود بود. اکنون که مادیت خیزش فرودستان سیطره‌ی این آموزه‌ی گفتمان رسمی را به چالش کشیده و بالاخص خود اصلاح‌طلبان هم در مواجهه با عرصه‌های غیرقابل‌ مهندسی، عیار سیاسی‌شان را عیان‌تر از همیشه نمایان ساختند، نگرش متعارف قبلی با جدیت ادامه ی مطلب…

مواجهه با برخی پیش‌داوری‌ها درباره‌ي خیزش‌های اعتراضی ایران | کمیته‌ی کاری انترناسیونالیسم

    نویسنده‌: «کمیته‌ی کاری انترناسیونالیسم» (AK-Internationalismus) متن قرائت‌شده در تجمع همبستگی با اعتراضات ستمدیدگان در ایران1 (در یکی از شهرهای آلمان/ ۵ ژانویه) [نسخه‌ی آلمانی]   همشهریان محترم، حضار گرامی روی سخن ما با مردم و نیروهای سیاسی کشوری است کە خواستە یا ناخواستە بە آن تبعید شدەایم. قریب چهل سال ستم و خفقان ، پروپاگاندا و لابی‌گری، و معاملات آشکار و پنهان حکومت ایران با غرب و رسانەهای جریان اصلی باعث شدە کە امروز حتی نیروهای سیاسی مترقی، آزادی‌خواه و برابری‌طلب اروپا هم تصویری کج‌ومعوج از جمهوری اسلامی و نقش آن در نظام سلطە داشتە باشند و در ادامه ی مطلب…

بازگشت به خیابان: درباره‌ی خیزش‌های اعتراضی فراگیر در ایران | امین حصوری

    بازگشت به خیابان: درباره‌ی خیزش‌های اعتراضی فراگیر در ایران امین حصوری مقدمه: تحلیل وضعیت و تحولات تاریخی جامعه‌ی ایران (همانند هر جامعه‌ی به‌شدت بسته‌ی دیگر) بسیار دشوار است، چراکه مطالعات تجربی مستقل و داده‌های قابل اتکای اندکی درباره‌ی نحوه‌ی پویش سپهرهای مختلف برسازنده‌ی این جامعه وجود دارد. گزارش‌ها و آمارها و اخبار نهادهای دولتی و شبه‌دولتیِ وابسته به حاکمیت به‌شدت ناقص، متناقض و تحریف‌شده‌اند؛ بنا به این محدودیت‌ها، آرایش درونی و نحوه‌ی توزیع قدرت در ساختار حاکمیت و مسیر واقعی تحولات انضمامی آن در سال‌های اخیر، برای ناظران بیرونی راز سربه‌مهری مانده است. همین معضل در مورد فرآیندهای ادامه ی مطلب…

فعال شدن گسل‌های اجتماعی در ایران | کارگاه دیالکتیک

    فعال شدن گسل‌های اجتماعی در ایران تحریریه‌ی کارگاه دیالکتیک   خیزش‌های اخیر همه را در شوک و بهت‌وحیرت فرو برد، به‌ویژه اصلاح‌طلبان اعتدالی را. طی ۴۸ ساعت تمامی خطوط قرمز نظام درنوریده شد و اکنون مردم در خیابان هستند، مکانی واقعی و متعلق به خود آنها که سال‌های سال از سوی صاحبان قدرت مصادره شده بود. جامعه‌ی ایران همیشه با چهار گسل مهم اجتماعی روبرو بوده است که هیچ‌گاه هیچ‌یک از آنها بخشی از اولویت‌های حاکمان نبوده است. این گسل‌ها عبارتند از: ۱) گسل طبقاتی، ۲) گسل استبداد، ۳) گسل مرکز- پیرامون1 و ۴) گسل جنسیت2. به‌دلیل عدم ادامه ی مطلب…

جستاری درباره‌ی دیالکتیک سرمایه نزد اونو | توماس سکین | برگردان: مانیا بهروزی

      پیوستی روش‌شناسانه بر کتاب «اصول اقتصاد سیاسیِ» اونو: جستاری درباره‌ی دیالکتیک سرمایه نزد اونو   توماس سکین برگردان: مانیا بهروزی   یادداشت مترجم: متن پیش رو پیوستی روش‌شناسانه است که توماس سکین بر ترجمه‌ی انگلیسی اثر سترگ کوزو اونو، «اصول اقتصاد سیاسی»1، نگاشته است؛ اثری که خودِ سکین به سال ۱۹۸۰ آن را به زبان انگلیسی برگرداند. کوزو اونو، نظریه‌پرداز فقید ژاپنی بنیان‌گذار نحله‌ای جدید در پژوهش‌های مارکسی است که به ‌«مکتب اونو» شهرت یافته است و سکین یکی از شاگردان برجسته‌ی اونو و چهره‌های شاخص این مکتب است که در کنار ماکوتو ایتو و دیگران سهم ادامه ی مطلب…

رویکردی ژاپنی به مراحل توسعه‌ی سرمایه‌دارانه (فصل چهارم) | رابرت آلبریتون | برگردان: مانیا بهروزی

    رویکردی ژاپنی به مراحل توسعه‌ی سرمایه‌دارانه / فصل چهارم: تحلیل تاریخی به‌سان سطحی از اقتصاد سیاسی1 نویسنده: رابرت آلبریتون برگردان: مانیا بهروزی   این فصلْ دشوارترین و مهم‌ترین فصل از مباحث تئوریک مربوط به نظریه‌ی مرحله است، نه‌فقط به این دلیل که می‌کوشد رابطه‌ی میان سه سطح یاد شده را خلاصه کند، بلکه همچنین به این دلیل که بر نسبت میان نظریه‌ی مرحله و تحلیل تاریخی متمرکز می‌شود، که همانا ناروشن‌ترین و دشوارترین رابطه برای تعیین تعاملات‌ میان سه سطح تحلیل است. در علوم اجتماعی عموما رابطه‌ی میان همه‌ی انواع گوناگونِ «نظریه‌ی سطح میانی2» و تحلیل تاریخی نادیده ادامه ی مطلب…

دفاع از مبارزات یک زندانی سوسیالیست یا فراخوانی به احیای انترناسیونالیسم | امین حصوری

    (نسخه‌ی آلمانی در نشریه‌ی Freiesicht؛ نسخه‌ی انگلیسی) دفاع از مبارزات یک زندانی سوسیالیست1 یا فراخوانی به احیای انترناسیونالیسم (در همبستگی با مبارزه‌ی رضا شهابی) امین حصوری اغراق نیست اگر بگوییم در عصر دهشت‌باری از تاریخ بشر مدرن به سر می‌بریم؛ نه صرفاً به‌خاطر کمیت تهاجمات سرمایه‌داری به حریم انسان‌ها (و طبیعت) و دستاوردهای بشری، بلکه از آن رو که در دوره‌ی پرتلاطم حاضر این تهاجماتْ مازاد اندکی برای گرایش‌های مقابل دگرگون‌ساز به جای گذاشته‌اند. گویی جهان بشری در مجموع در سکوتی پذیرنده، روند افول نهایی خود را نظاره می‌کند. در همین بافتار، مبارزات جهانی چپ برای ایستادگی در ادامه ی مطلب…

ضرورت مفهومی و طبیعی | نویسندگان: آر. هری و ای. اچ. مدن | برگردان: بهزاد کورشیان

    یادداشت مترجم مقدمه: در اواخر قرن نوزدهم میلادی به موازات افول متافیزک در بحث‌های مربوط به معرفت‌شناسی1، کوشش‌هایی در راستای برپایی نظریه‌ای علمی درباره‌ی شناخت2 انسان آغاز شد. مسیری که این فعالیت‌ها پیمودند در نهایت منجر به شکل‌گیری فلسفه‌ی علم در قرن بیستم گردید. بر این مبنا، فلسفه‌ی علم شاخه‌ای از فلسفه است که به‌دنبال دست‌یافتن به معرفتی ابژکتیو و یقینی3 است که در آن دیگر اثری از ویژگی‌های نامتقن متافیزیکی، نابسندگی مجادلات کلامی4، رازورزی‌های انگاره‌های عرفانی و خرافات مذهبی به چشم نمی‌خورد. بدیهی است که در عین حال، رشد و شکوفایی این نهضت جدید خود محصول توسعه ادامه ی مطلب…

به‌سوی بازآرایی بنیادینِ سیاست چپ رادیکال | گروه «کلکتیو»

    به‌سوی بازآرایی بنیادینِ سیاست چپ رادیکال نقد و چشم‌اندازهایی برای سازمان‌دهی و پراتیک انقلابی   نویسنده: گروه «کلکتیو» (kollektiv@riseup.net) برگردان فارسی*: ترجمه‌ی جمعی * نسخه‌ی آلمانی این متن در اینجا قابل دسترسی است [این متن به‌زبان‌های دیگری (انگلیسی، ترکی، اسپانیایی، هلندی، و عربی) هم در دست ترجمه است.]   توضیح «کارگاه دیالکتیک»: متن پیش رو مشارکتی‌ست در بازاندیشی‌های استراتژیک درباره‌ی موقعیت و چشم‌انداز سیاست رادیکال در جامعه‌ی آلمان، که در مه ۲۰۱۶ از سوی حلقه‌ای از فعالین چپ رادیکال در آلمان انتشار یافت و از آن زمان تحت عنوان «تزهای یازده‌گانه» (Elf Thesen) به‌طور نسبتاً وسیعی در محافل ادامه ی مطلب…

«منطق سرمایه» یا «بورژوازی اسلامی»؟ پیرامون دو تحلیل از کارخانه‌ی «چسب هل» تبریز | فروغ اسدپور

    «منطق سرمایه» یا «بورژوازی اسلامی»؟ (پیرامون دو تحلیل از کارخانه‌ی «چسب هل» تبریز) فروغ اسدپور   افشای برخی از رویه‌های فرهنگی (و البته سیاسی) درون کارخانه‌ی چسب هل تبریز، سبب‌سازشد تا دو مقاله‌ی تحلیلی کوتاه در این‌باره نوشته شود. یکی از این دو مقاله، در روزنامه‌ی «شرق» انتشار یافت به قلم عباس شهرابی و دیگری هم نوشته‌‌ی محمدرضا نیکفر است که در «رادیو زمانه» منتشر شد1 (اگر مطلب دیگری هم بوده است من ندیده‌ام). این دو واکنش تحلیلی، ذهن مرا هم درگیر موضوع کرد و سبب شد تاملاتم را که بیش از هر چیز تاملاتی در باره‌ی این ادامه ی مطلب…

رویکردی ژاپنی به مراحل توسعه‌ی سرمایه‌دارانه (فصل سوم) | رابرت آلبریتون | برگردان م. بهروزی

  [ترجمه‌ی فصل‌ اول؛ ترجمه‌ی فصل‌ دوم]   رویکردی ژاپنی به مراحل توسعه‌ی سرمایه‌دارانه فصل سوم: نظریه‌ی مرحله1 رابرت آلبریتون برگردان: مانیا بهروزی   اگر -چنان‌که پیش‌تر استدلال کرده‌ام- دستیابی به یک نظریه‌پردازی منسجم (coherent) و دقیق از قانون ارزش نیازمند مفهوم‌پردازی یک جامعه‌ی سرمایه‌داری ناب باشد، در این‌صورت چنین برمی‌آید که شکاف بزرگ و چالش‌برانگیزی میان قانون ارزش و ناخالصی ناهموار و آشفته‌ی تاریخ وجود داشته باشد [۱]. بنابراین، بسیار مطلوب خواهد بود که یک سطح میانی از نظریه (نظریه‌ی مرحله/ stage theory) داشته باشیم تا همچون گام تنظیم‌پذیری برای تسهیل حرکت‌مان از [سطح] قانون ارزش به تحلیل تاریخی ادامه ی مطلب…